Skąd się bierze problem z wyprostem?
Po operacji kolana — najczęściej po rekonstrukcji ACL — w stawie zachodzą procesy gojenia. Torebka stawowa, elastyczna „otoczka" kolana, może się obkurczyć i stwardnieć, tworząc blizny. Tylna część torebki staje się sztywna jak sznur — i nie pozwala kolanu się wyprostować.
To zjawisko nazywam artrofibrozą lub przykurczem zgięciowym. Objawy:
- Kolano nie prostuje się do końca — brakuje kilku do kilkunastu stopni
- Uczucie sztywności i napięcia z tyłu kolana
- Ból przy próbie pełnego wyprostu
- Utykanie — chód wymaga kompensacji, co obciąża drugie kolano i biodro
- Niemożność biegania i pełnej aktywności sportowej
Nie tylko po ACL
Przykurcz zgięciowy może się rozwinąć po każdej operacji kolana, po złamaniu, urazie, a nawet w przebiegu chorób zapalnych czy zwyrodnienia śluzowego ACL. Mechanizm jest wspólny: obkurczenie tylnej torebki stawowej.
Diagnostyka
Kluczowe jest zmierzenie deficytu wyprostu — ile stopni brakuje do pełnego wyprostowania. Robię to goniometrem i porównuję z kolanem zdrowym. Dodatkowo:
- RTG — wyklucza zmiany kostne blokujące wyprost (cyklop, osteofity)
- MRI — ocena stanu torebki, obecność blizn, ewentualna patologia towarzysząca
Nie każdy deficyt wyprostu wymaga operacji. Jeśli brakuje 3–5° i pacjent dobrze funkcjonuje — wystarczy intensywna rehabilitacja. Operuję, gdy deficyt jest większy, nie ustępuje po rehabilitacji i ogranicza codzienne życie.
Leczenie — kapsulotomia tylna
Technikę kapsulotomii (nacięcia tylnej torebki stawowej) rozwijałem we współpracy z Robertem F. LaPrade'em, wieloletnim partnerem badawczym. Wyjściowa technika — kapsulotomia częściowa — u części moich pacjentów nie wystarczała. Dlatego rozwinąłem ją do kapsulotomii całkowitej z autorskim portalem trans-septalnym — nowym dostępem chirurgicznym, który pozwala bezpiecznie dotrzeć do tylnej części stawu.
Kluczowa zasada: etapowość z kontrolą po każdym kroku. Po każdym nacięciu torebki sprawdzam śródoperacyjnie, czy zakres ruchu się poprawił. Kończę, gdy kolano się prostuje. Nie nacięcam więcej niż potrzeba.
Wyniki — badanie prospektywne (Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 2023)
W opublikowanym badaniu prospektywnym oceniłem wyniki kapsulotomii tylnej u pacjentów z deficytem wyprostu opornym na rehabilitację i artrolizę.
Deficyt wyprostu: z ok. 17° przed zabiegiem do wartości bliskiej 0° po 12 i 24 miesiącach. Istotna poprawa w skali bólu, funkcji kolana (IKDC) i jakości życia (KOOS). Wyniki stabilne w obserwacji dwuletniej.
Szczegóły techniki kapsulotomii tylnej →
Inne przyczyny — i co z nimi robię
Nie zawsze przyczyną deficytu wyprostu jest tylko torebka. W trakcie tego samego zabiegu mogę rozwiązać dodatkowe problemy:
- Cyklop (nodule) — guzek bliznowaty przed przeszczepem ACL, mechanicznie blokujący wyprost. Usuwam artroskopowo
- Patella baja — obniżenie rzepki z powodu zrostów między ścięgnem rzepki a kością piszczelową. Stosuję technikę interpozycji płata Hoffa
- Zwyrodnienie śluzowe ACL — pogrubiałe więzadło blokuje dół międzykłykciowy. Dekompresja przednio-tylna
Rehabilitacja po kapsulotomii
Kapsulotomia daje natychmiastowy wynik — ale utrzymanie go wymaga pracy. Rehabilitacja po zabiegu jest intensywna i kluczowa. Bez niej torebka może się ponownie obkurczyć.